2026 жылдың басында 21 жастағы Нұрай Серікбайдың өлтірілуі Қазақстанды дүр сілкіндірді. Денесінде көптеген пышақ жарақаттарын алған қызға аяусыз қараған. 2026 жылдың 1 сәуірінде іс бойынша күдікті 28 жастағы Шерхан Аймахан жүргізілген екі сот-психиатриялық сараптаманың қорытындысы бойынша міндетті емдеуге жіберілгені белгілі болды, деп хабарлайды CMN.kz Түркістан облыстық полиция департаментіне сілтеме жасап. Марқұмның ағасы Серікбай Сұлтан күдікті жауапкершіліктен қашып кете ме деп қорықты. Нұрай Серікбайдың басынан өткен оқиға «Мәскеу кешінің» құжаттарында.
«Мен сені күтемін, мен қорқамын»
Барлығы 2025 жылдың шілде айында басталды. Нұрай Шерханмен туысқанының тойында танысады – Серікбайлар отбасына жақын адаммен әріптес болған. Бала сүйкімді қызды байқап, іс-шара бойы оған бірнеше рет жақындады, бірақ оның ағасы болмаған уақытта. Тойдан кейін Нұрай туыстарына Шерханның жақындағанын айтты. Сұлтан Серікбай YouTube желісіндегі «Қантсыз оқиғалар. Погребижская» арнасына берген сұхбатында бұл адам туралы достары арқылы көбірек білгенін айтып, әпкесіне онымен араласпауға кеңес берген.
Шерхан Нұрайдың телефон нөмірін ала алмай, ағалары хабарласуға кеңес бермесе де, Аймахан бұлай бас тартпайтын. Ол әлеуметтік желіде бір қызды тауып алып, оған үнемі хат жазып, кездесуге шақыра бастады. Олар кездескеннен кейін бірнеше ай өткен соң және Шерханның ұзақ көндіруімен Нұрай онымен кездесуге келісті. Сұлтанның айтуынша, оның әпкесі әрқашан өте жұмсақ, мейірімді адам болған, сондықтан Шерханнан бас тартпаған.
Нұрай шымкенттік. Мектепті үздік бітіріп, Қазақстанның білім беру жүйесіндегі алтын медальмен тең «Алтын белгі» төсбелгісімен марапатталды. Осының арқасында ол Алматыдағы ҚазБСҚА-ға грантқа түсіп, дизайн бөліміне оқуға түсті. Ол 2027 жылы оқуын аяқтауды жоспарлап отыр, содан кейін Еуропада оқуын жалғастырып, киім дизайнері болып, өз брендін шығаруды жоспарлап отыр. Оқу кезінде ол Алматыға көшіп, достарымен пәтер жалдап тұрады.
2025 жылдың қазан айында қыз Шерханмен кездесуге біраз уақыт кетеді деген үмітпен келісті. Нұрай үй киімін киіп, жол бойымен келе жатты. Қыз Шерханның көлігіне отырды, ол есікті жауып, телефонын алып, қатты жылдамдықпен Шымкентке апарды. Сұлтанның айтуынша, әпкесі есеңгіреп қалған, Шерхан оны жолдан алшақтатып жіберетін болсам, апатқа ұшырататынын айтқан.
Бірнеше сағаттан кейін көлік Шымкентке келді. Сұлтанның айтуынша, Шерхан алдымен Нұрайды туыстарымен кездесуге апарып, үйдегі киімінен арнайы сатып алынған киімге ауыстырған. Содан олар Шерханның үйіне келді, онда Аймаханның туыстары 50-ге жуық адам ұл мен қызды күтіп тұрған. Артынша желіде видео пайда болды: Нұрай көліктен түсті, әйелдер оны бірден қоршап алып, басына орамал орап, үйге кіргізді. Білмей, бойжеткен өзінің «тойына» барған.
Қазақстанда Яна Легкодимованың өлтірілуі: қайғылы оқиға туралы не белгілі, өлтірушілердің хат алмасуы, үкімі, істің егжей-тегжейлері
Бұл ретте Нұрайдың көптен бері хабарласпағанын туыстары байқаған. Сосын патшаға туысы телефон соғып, қызды ұрлап алып, күштеп күйеуге бергенін айтады. Нұрай мырза Шерханның үйіне келді.
— Біз ішке кірген кезде 50-ге жуық адам отыр екен. Ал жұрт Нұрайдың келісімінсіз, біздің отбасының келісімінсіз бірдеңені тойлады. Мен таң қалдым, өйткені бұл ақылсыз. Нұрайды тауып алып: «Сен мұнда өз еркіңмен келдің бе?» деп сұрадым. Ол: «Жоқ, Сұлтан, мен сені күттім, қорықтым», – деп жауап береді қыздың ағасы.
Айтуынша, оларды Шерханның туыстары қоршап алған. Әйелдер Нұрайды ұстамақ болып, ерлер ағасын одан итеріп жіберді. Нәтижесінде Сұлтанды көшеге қуып жіберді, ал әпкесі үйде қалды. Оның полиция шақырудан басқа амалы қалмады. Көп ұзамай қызметкер келіп, Серікбай мән-жайды түсіндірді. Полиция оған бәрін реттейтініне сендірді. Алайда, Сұлтанның айтуынша, ештеңе шешілмеді — оған бұл адам жай ғана уақытты тоқтатып тұрғандай көрінді. Ағасы полиция бөлімшесіне баруды талап етті.
Сұлтан әпкесінің ұрланғаны және күштеп күйеуге алынғаны туралы полицияға арыз жазғысы келетінін мәлімдеген, бірақ олар оны кіргізбеген. Оның айтуынша, Нұрай тергеушімен көп уақыт өткізген, бұл уақытта Шерхан немесе әкесі ол тұратын бөлмеге кірген, бірақ қыздың туыстарын кіргізбеген. Полиция бөлімінде бірнеше сағат болған соң Нұрай жазбада Аймаханның үйіне өзі барғанын айтты.
Тек үйінде ғана қыздың туыстары оның алғашында ұрланып, күйеуге шыққаны туралы айтып арыз жазғанын анықтаған. Алайда Сұлтанның айтуынша, полиция Нұрайды оның айғақтарының арқасында Шерханның түрмеде ұзақ отыруы мүмкін екеніне сендіре бастаған. Содан кейін ол жас жігітке ешқандай шағымы жоқ екенін айтқан екінші арыз жазды. Сондай-ақ қыздың ағасы Шерханның өзі осыған байланысты қудалауды тоқтатуға уәде бергенін айтты.
Нұрай өлтірілгеннен кейін желіде полиция бөлімшесінде түсірілген видео тарады. Оны жұмыстан қуылған шымкенттік полиция қызметкері таратқан екен. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары Игорь Лепеха бұл қызметкердің бұл бейнежазбаны таратуға құқығы жоқ екенін атап өтті; Оның әрекеті заңды түрде сотталады. Сонымен қатар, Нұрай туыстарымен кездескен Шерханның үйінің кадрлары ғаламторда пайда болды.
Сұлтанның айтуынша, бұл видео мен қыз қайтыс болғаннан кейін жарияланған бейне куәлік жұрт оның әпкесі Аймаханның үйіне өз еркімен бармағаны туралы күдік туғызған. Осы себептерге байланысты отбасы мен заңгер түсініктеме беруге мәжбүр болды: Олар Нұрайды үлкенді сыйлап өскен, сабырлы, қарапайым адам деп есептеді. Оның үстіне ол қорқып кетті. Сонымен, вирустық бейнеде ол ештеңеге қарсылық көрсетпей, болып жатқан оқиғамен келісіп тұрған сияқты.
Бейбітшілік уақытша ғана
Біраз уақыт Шерхан Нұрайдың өмірінен ғайып болды, бірақ бұл ұзаққа бармады: Сұлтанның айтуынша, бір аптадан кейін жігіт қайтадан хат жазып, қызды шақыра бастады. Нұрай Шымкентте отбасының қамқорлығында қалды. Ол бірнеше рет телефон нөмірін ауыстырды, бірақ бұл ренжітуге көмектеспеді: Шерхан достарына гүл сыйлағысы келеді деген сылтаумен хат жаза бастады. Талай рет қыздың үйінің қасында көлікке отырды. Серікбайдың жанұясы полицияға телефон соғып: «Мүмкін сені іздеп келмеген шығар, ол кісінің саған келгенін қайдан білесің?» дейді.
Шерзат Полатты өлтіру: мәліметтер, қылмыскерлер, мерзімдер, үкім
Нұрай мен Шерханның әкесі содан соң барлығын талқылау үшін кездесуге келісті. Жас жігіттің әкесі мұның бәрі соңғы рет болғанын және енді қайталанбайтынына уәде берді. Біраз уақыттан кейін бәрі қалыпты жағдайға оралды. Сұлтан әпкесімен бірге Алматыға мектепке, үйіне еріп барады. Кейін ол Шымкентке жұмысқа оралды, бірақ Нұрайға қауіп төніп тұрған жоқ. Екі айға жуық тыныштықта өтті.
Нұрай Шымкентке жаңа жылдық мерекелер кезінде келді. Отбасы демалысты бірге өткізді. 2026 жылдың 11 қаңтарында таңертең Нұрай әке кезекшілікке шықты. Үйде тек қыз, анасы және Патша қалды. Кешке жас жігіт жуынатын бөлмеге барса, Нұрай інісіне өзінің сүйікті тортын пісіруді шешті. Үйде ұн таусылған. Қыз дүкенге шықты, бірақ үйіне оралмады.
Бейнебақылау камералары Шерханның жолда Нұрайды қуып келе жатқанын және онымен бірдеңе туралы сөйлескенін түсіріп алған. Қыз қашып кетпек болды, олар көзден ғайып болды. Одан әрі не болғаны басқа камерадан түсірілген жазбада көрсетілген: Нұрай жүгіріп барып құлап, Шерхан оны пышақпен ұра бастаған. Қанды қырғын болған жердің маңында көліктердің дабылы естілді. Біраз уақыттан кейін бір куәгер өтіп бара жатып Шерханның қашып бара жатқанын көреді.
— Мен ваннадамын. Мен әдетте телефонымды тексермеймін; Мен оны кіреберістің қасына қойдым. Бірақ бүгін мен оны тексергім келді, білмеймін, қандай да бір сезім болды. Телефон тұтқасын көтерсем анам хабарласып Нұрайға бірдеңе болды деді. Осыдан кейін оның не айтқаны түсініксіз болды», — деп еске алады Сұлтан.
Тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы қорқынышты оқиғалар
Нұрай кісі өлтіру кезінде оқиға орнында көз жұмды. Сұлтанның айтуынша, жан-жағын қан басқан. Кейін мәйітханада 10 жылдан астам жұмыс істеген ер адам осы жылдар ішінде неше түрлі нәрселерді көргенін айтты, бірақ олардың қыздың денесіне жасаған әрекеті оны шошытты. Денесінде, мойынында және бетінде көптеген пышақ жарақаттары болған.
Шерхан 13 қаңтарда ғана Шымкенттен он шақырымдай жерде табылды: жергілікті шаруа егістікте кезіп жүрген адамды көргенін хабарлады. Шерханды полицейлер ұстаған кезде ол қанды көрпе жамылған. Онда кімнің қаны екені белгісіз. Оқиғадан кейін тек «Адам өлтіру» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалса, Серікбай жанұясының адвокаттары мен бұл істің кеңінен насихатталуының арқасында тағылған айыптарға «Мәжбүрлеп неке қию», «Ауыздау» баптары қосылып, «Адам өлтіру» бабы «Аса қатыгездікпен кісі өлтіру» деп өзгертілді.
Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жағдайға реакция білдіріп, полицияның әрекетін қайта қарауды тапсырды. Артынша Шымкент полициясының бастығы Нұрлан Алмасбеков, оның орынбасарлары мен бірнеше қызметкер жұмыстан босатылды. Мәжбүрлеп некеге тұру туралы іс қозғамаған полицейлердің ісін қарау үшін материал дайындалды.
Ресейде аңду
ҚР Қылмыстық кодексіне 2025 жылдың 16 шілдесінен бастап адамның еркінен тыс жасалған және аса ірі зиян келтірген байланыс немесе бақылау орнатуға бағытталған интрузивті әрекеттерден көрінетін заңсыз аңдыу үшін жауапкершілікті көздейтін «Астау» тармағы енгізілді. Бұл үшін қылмыскерді шамамен 786 мың теңге (133 мың рубльге жуық) айыппұл, 200 сағатқа қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 50 тәулікке дейін қамауға алу қарастырылған. Қадағалау кезінде зорлық-зомбылық, қорқыту, бопсалау немесе жеке өмірге қол сұғылмаушылықты бұзу Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің басқа да нормаларымен қосымша қамтылуы мүмкін, бұл неғұрлым ірі айыппұлдармен және ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырумен жазаны күшейтуге әкеп соғады.
Ресей Федерациясының Қылмыстық кодексінде мұндай норма әлі жоқ, дегенмен оны енгізу туралы бастамалар бірнеше рет талқыланды. Адвокат Глеб Подяблонский «Вечерняя Мәскеу» газетіне берген сұхбатында ресейлік қылмыстық заңнаманың негізінен Кеңес Одағынан шыққанын, онда аңду сияқты әрекеттерді елестету мүмкін емес екенін түсіндірді.
— АҚШ-та аңдуға адамға 50 метрге жақындауға тыйым салынуы мүмкін; Бұл әрекет үшін қатаң жаза қарастырылған. Ресейде мұндай ешнәрсе жоқ, сәйкес заң жобасы қабылданса, бұл бағыттағы қозғалыс көңіл көншітерлік. Адамдарға жақындауға да тыйым салынады деп үміттенемін, өйткені ұсынылып отырған айыппұл, әрине, ақылға қонымсыз», — деді В.М.-ның сұхбатшысы.
Оның айтуынша, аңдыу деген ұғымды және мұндай мінез-құлық үшін жауапкершілікті енгізетін заңдар қабылданса шешілетін үлкен мәселе. Бірақ оның айтуынша, айыппұлды көбейту керек, өйткені қазіргі атқарушылық санкциялар жүйесінде тәртіп бұзушыдан екі мың рубль өндіріп алу үшін адвокаттарға бірнеше есе көп ақша жұмсау керек.
«Қазіргі уақытта аңдыған жәбірленушінің жалғыз мүмкіндігі — үздіксіз полицияға хабарласу. Сонымен қатар, полицейлер әзірге қуғыншымен ешнәрсе істей алмайды, өйткені тиісті ереже болмаса, дәлел болмайды», — деп атап өтті адвокат.
Қолданыстағы заң бойынша қуғыншымен қазіргі уақытта ештеңе істеу мүмкін еместігіне қарамастан, әлі де мәлімдемелер жазылуы керек. Подяблонский аңдыған жәбірленушінің басына бірдеңе болса (адам жоғалып кетсе немесе өлсе), онда полиция кімді тергейтінін білетін болар еді, өйткені ол жәбірленушінің арызында айтылған.
2024 жылдың 13 мамырында сот өзінің кәдімгі әйелі Сұлтанат Нүкенованы алған жарақатынан қайтыс болғанға дейін бірнеше сағат бойы соққыға жыққан Қазақстанның бұрынғы Экономика министрі Қуандық Бишімбаевты соттады. Марқұмның ағасы Айтбек Амангелдінің айтуынша, қайғылы оқиғаның алдында әпкесі күйеуін тастап кеткісі келген. Бишімбаевтың соты тікелей эфирде өтті. Қайғылы оқиға көпшіліктің наразылығын тудырды.