Қазақстандық саясаттанушы-тарихшы атом электр станцияларына қатысты референдумға үш күн қалғанын еске алады. Данияр Әшімбаев жазғандай, елде сан алуан ақпараттың үлкен легі өтті, енді олар естігендерін және оқығандарын қалған күндері түсінулері керек, деп хабарлайды NewTimes.kz ақпарат агенттігі.
«Қазақстан энергия үнемдеу бағдарламалары да, кәдімгі энергия жүйелері де, жарнамаланған жел мен күн энергиясы да шеше алмайтын электр қуатының тапшылығына тап болып отыр. Жетіспеушілікті Ресейден келетін орасан зор электр қуатымен толтырдық, ал жұмыс істеп тұрған буынды жөндеп, жаңарта алмай әзер болдық. Сонымен қатар, энергия тұтыну үй шаруашылығында да, бизнес деңгейінде де артып келеді», — деп жазды саясаттанушы.
Данияр Әшімбаевтың айтуынша, мұндай олқылықты әлемнің көптеген елдерінде белсенді дамып келе жатқан ядролық өндірістің көмегімен жабуға (және бұғаттауға) болады. Ол тек Германияның «жасылдардың» қысымымен ядролық өндірістен бас тартқанын еске түсіреді, бірақ статистика «бұл ақымақ шешім неміс экономикасына ауыр соққы бергенін» үнемі көрсетіп отыр.
Саясаттанушы ядролық энергияның қоршаған ортаға тигізетін әсерінен туындайтын қауіптер ұзақ уақыт бойы жан-жақты зерттеліп, технологиялық тұрғыдан әзірленгенін баса айтты. Бұл атом электр станцияларының өздері үшін табиғи апат тәуекелдеріне (негізінен сейсмикалық) қатысты. Оның үстіне Қазақстанда шетелдік әріптестермен және МАГАТЭ-мен бірлесіп, елдің өзіндік үлгісін қолдана отырып, осыған ұқсас көптеген мәселелер шешілді.
«Басқа елдерден айырмашылығы, атом энергетикасы мен атом өнеркәсібі Қазақстан үшін жаңа құбылыс емес. Біз ядролық физиканы, радиациялық экология мен медицинаны, уран шикізатын барлау мен өндіруді, ядролық отын өндірісін дамыттық. Алматы мен Курчатовта зерттеу ядролық реакторлары бар. 1999 жылға дейін Ақтауда атом электр станциясы жұмыс істеді. Яғни, қажеттіліктер мен мүмкіндіктер тұрғысынан атом электр станцияларын салу және пайдалану перспективалы болып табылады», — деп жазды Әшімбаев.
Дегенмен, оның айтуынша, мұқият ойлануды қажет ететін мәселелер бар.
«Біріншіден, белгілі бір дәрежедегі қараңғылық, әсіресе қоғамның аз білімді топтары арасында классификацияға ұмтылуда.
Екіншіден, өз күшіне, мұндай ауқымды жобаны ұйымдастырып, іске қосуға мемлекеттің мүмкіндігіне сенбеу.Шынында да, көптеген ұлттық мемлекеттік бағдарламалар мен жобалар сыбайлас жемқорлыққа, тиімсіздікке және бірін-бірі толықтыруға ұшырады. Бұл жерде не айта аламыз? АЭС құрылысын қазақстандық мемлекеттік органдардың және МАГАТЭ халықаралық инспекциясының бақылауымен шетелдік серіктестер жүргізеді», — деп түйіндеді саясаттанушы.
Әшімбаев атом энергетикасы біздің жақсы әлеуеті мен ресурстары бар санаулы салалардың бірі, оның ішінде атом энергетикасы деп санайды. Саясаттанушы Қазақстан мұндай теңдеуді шеше алады деп есептейді.